🎧Forbrain ® slušalice: kako poboljšavaju pažnju i govor

Crtež je prirodan, spontan način izražavanja u dečjem uzrastu putem koga dete može predstaviti svoje potrebe, osećanja, strahove, želje. Dete crta ono što zna, vidi, oseća i ono što želi da prikaže i prenese svojoj okolini.

Kod dece rečnički fond nije bogat i raznovrstan kao kod odraslih što im može otežati objašnjavanje i iskazivanje misli i osećanja na pravi način stoga je crtež odlično sredstvo koje može poslužiti kao način komunikacije i sticanja znanja o psihičkom životu deteta i načinu na koje ono shvata svet oko sebe.

Crtanje je, kao i igra, obično aktivnost koju dete rado obavlja i u njoj uživa već na vrlo ranom uzrastu – čim shvati da može da drži olovku ili bojicu i prisloni je na papir, ono počinje da crta.

Razvoj dečijeg crteža odvija se kroz određene faze (uzrast okvirno dat, na osnovu integracije podataka iz radova više autora):
– faza škrabanja – javlja na uzrastu od 13 – 18 meseci – deca počinju da ostavljaju tragove na papiru, postoji namera da se crta ali su pokreti uglavnom spontani, ne zna se i nije važno kakav će biti rezultat crteža, važno je isključivo izrazito zadovoljstvo koje dete oseća prilikom crtanja;
– faza kontrolisanog škrabanja – javlja se na uzrastu od 2 do 4 godine – detetu postaje važno i šta se na crtežu nalazi, a ne samo pokret koji je sada kontrolisan;
– preshematska faza – javlja se na uzrastu od 4 – 5 godina – crteži prestavljaju reprezentaciju nečega, figure imaju emocionalnu vrednost;
– faza simbolizma – javlja se na uzrastu od 5 – 6 godina – crtež postaje prepoznatljiv, stereotipan, javljaju se detalji;
– shematska faza – javlja se na uzrastu od 6 – 9 godina – crtež ima svrhu, koriste se šeme različitih likova, dete počinje da eksperimentiše, prepoznaje se sloboda izražavanja i kreativnost;
– faza realizma – javlja se na uzrastu od 9 – 11 godina – više se obraća pažnja na proporcije, odnose, perspektivu, pokret, crtež postaje kompleksniji, detaljniji, realističniji premda dete još uvek prikazuje svoj doživljaj realnosti.

Istraživanja ukazuju na postojanje tesne veze između načina likovnog izražavanja i procesa sazrevanja, učenja i razvoja kognitivnih, motornih, emocionalnih i socijalnih domena.

Crtež predstavlja veoma korisno pomoćno psihodijagnostičko i terapijsko sredstvo upravo zbog toga što je jedna od aktivnosti koja je detetu bliska, poznata i zanimljiva, odaje utisak neposrednosti, primena je jednostavna i brza a može pružiti dragocene podatke o detetovom unutrašnjem svetu, stupnju njegove zrelosti i razvoja, može se koristiti za predviđanje uspešnosti u školi u prvim godinama školovanja i procenu ličnosti i emocionalnih smetnji te za ekspresiju i proradu emocionalnih problema, stresa i trauma, oslobađanje napetosti, samoizražavanje i grafički prikaz problema.

Svaki detetov crtež nosi pečat detetove jedinstvene ličnosti, okruženja i okolnosti u kojima se nalazi i može služiti kao most između unutrašnjeg sveta deteta sa jedne, i spoljnog posmatrača sa druge strane i omogućiti pružanje pomoći i podrške deci kojoj je to potrebno kako bi što uspešnije savladala izazove i razvila svoje sposobnosti i potencijale.